محیط زیست

جاذبه هاي گردشگري ايران:

غارآبي سهولان- SAHOLAN CAVE

چندي پيش به استان آذربايجان غربي وبوكان ومهابادسفركرديم.بسياري ازدوستانم اطلاعاتي درموردجاذبه هاي گردشگري ويااكوتوريسم دراين مناطق نداشتندوبه همين منظوربخش كوچكي ازآن جاذبه هارامعرفي مي نمايم بااميدبه اين هدف كه گامي هرچندكوچك دراين زمينه به منظورآشنايي هرچه بيشترباشگفتي هاي اين منطقه بردارم.اين اطلاعات همه برداشت هاي شخصي اينجانب مي باشد.

غارسهولان ازعجايب گردشگري درغرب ايران بوده كه درحدفاصل ميان بوكان ومهابادقراردارد كه بعدازغارعليصدر درهمدان دومين غار آبي ايران به شمارمي آيد.اين غاردرمنطقه اي بسيارخوش آب وهواقرارداردودرهر4فصل سال ديدني است.بسيارچشم نوازاست.خصوصاكوههاي برفگيربلندآن درزمستان وپوشش گياهي دارويي وخوراكي دربهاربسيارديدني است.

موقعيت مكاني اين غار: در43كيلومتري شرق شهرستان مهابادوبين جاده مهاباد-بوكان قرارگرفته است.هرچندازنظرآغازپيدايش به دوره دوم زمين شناسي(كرتاسه) برمي گردد، امادرهيچ يك ازكتب معتبرفارسي ، كردي، تركي نامي ازآن برده نشده است.حتي درسازمان زمين شناسي كل كشورهم كه سال گذشته براي بازديد رفته بودم باآنكه پوسترهاي بي شماري ازغارهاي آبي وغيرآبي ايران وعكسهاي آنهابردروديوارآويزان شده بودنامي ازاين غاربرده نشده بود.حتي من به مديرمسوول بخش معترض شدم.اماايشان درجواب گفتندهنوزروي بسياري نقاط ايران كارنشده است.اين جالب است روي ورودافرادواخذمبلغ ورودي كارشده وحتي اين منطقه به عنوان اثرطبيعي- ملي ثبت شده است،اماتاكنون درايران مطالعه اي روي آن صورت نگرفته است.!!!!

تنهاژاك دمورگان ،جهانگردمشهورفرانسوي بين سالهاي 1896-1892كه درايران مشغول نوشتن كتاب جغرافياي غرب ايران بوده غارراديده وبه كمك ساكنين روستابوسيله كلك ازراه آبي واردغارگشته است وازراه خشكي بيرون آمده است.اويك كروكي ازغارتهيه كردكه باشماي واقعي غار60%همپوشاني دارد.سپس درسال 1350ه.ش يك هيئت غارنوردازدانشگاه آكسفوردباتجهيزات كاملي ازغارديدن كردندودرباره آن اينطورنوشتند:

"غارسهولان يكي ازعجيب ترين غارهاي آبي جهان به شمارمي آيد."

سرانجام درسال 1370هياتي براي شناسايي ازغارديدن كرده واقدامات اوليه راانجام دادندودرنهايت سال1376،اقدام به بازگشايي مسيرهاي ورودي كرده ونهايتا درسال1379توسط شهرداري مهابادمورداستفاده موقت قرارگرفت.هنوزهم براي كشف مسيرهاي ديگرغاربايدتلاش كرد.اين غارهم اكنون بوسيله شركت تعاوني گردشگري وتفريحي غارسهولان وشهرداري مهاباداداره مي شود.مردم بومي ومحلي اين منطقه مي گويندسالهاپيش اين غاركاملابكربودوعاري ازهرنوع دست يازي انسانها.بالاي ورودي اين غاريك كندوي طبيعي زنبورعسل وجودداشته كه هميشه عسل ازآن مي چكيده.مردم محلي به حال سرخوردن ونشسته واردغارميشدند.آنهااغلب براي شكاركبوتربه داخل غارمي رفتند.

غارازنظرتاريخي:

به گفته اغلب كارشناسان اين غارازقديمي ترين مكانهاست ونشانه هايي ازسكونت افرادازديربازدرآن يافت شده است.دراين رابطه سفال هاي مربوط به دوره اشكاني (پارت ها) وجام مسي پي سوزمربوط به دوره ايلخانان مغول يافته شده است كه اين آثاربه تاييدكارشناسان ميراث فرهنگي استان نيزرسيده است.

غاراز2بخش تشكيل شده است.يك بخش آبي:  كه از3حوضچه به هم پيوسته به وجودآمده وعميق ترين نقطه آن 52متروميانگين عمق آن 20مترمي باشد.البته بخش تحتاني(كف بستربه خوبي دربسياري قسمت هانمايان است.

احتمال توسعه غارهم به يقين ممكن است.درقسمت مذكورقنديل هابه اشكال مختلف ازسقف آويزان گشته وبعضي ازآنهابه موجودات زنده شباهت زياددارندكه ساكنين محلي برهريك نامي نهاده اند. مثلا لاك پشت- فيل- خوشه انگور- هشت پا- اختاپوس و...

كه باقايق هاي كوچك كه يك غريق نجات هم درآن نشسته وباپوشيدن جليقه هايي كه مانع ازغرق شدن مي گردددرمسيرآبي ميتوان به رفت وآمدوبازديدپرداخت.

غارازنوع فعال مي باشدودليل فعال بودن آن هم رشدقنديل هاست.

بخش خشكي غار:به كونه مالان مشهوراست.كه مركب ازدوواژه است كه به معناي سوراخي است كه مردمي درآن سكني گزيده باشند.روزگاري كه سربازان روس درمهابادمردم راقتل عام مي كردندبه روستاييان اطراف نيزرحم نكرده ، به همين دليلروستاييان نزديك سهولان به  اين بخش غارپناه آورده ومدت هادرآن زندگي كرده اند.

موجودات داخل غار:

زيستمندان غالب اين غارعبارتنداز:كبوتر- خفاش- آرتميا.

خفاشهادرجاهايي كه نوربه سقف نمي رسدبطورخوشه اي ازسقف آويزان اند.آرتمياهم نوعي نرم پوست درداخل آب مي باشد.

درنقطه اتصال قسمت آبي به بخش خشكي شيب تندي وجودداردكه درانتهاي اين شيب تونل باريكي به عمق 20الي 30متركنده اند.به عقيده كارشناسان روزگاري راهي مخفي بين قلعه بالاي كوه وداخل غاروجودداشته واين راه براثرتكان هايي كه زمين داشته مسدودشده است وساكنين اين غارخواسته اندباايجاداين تونل دوباره اين راه رابازكنندولي به علت كمبوداكسيژن ونداشتن وسايل كافي موفق به اين كارنشده اند.

درباره قلعه بالاي كوه بايدگفت : اكنون ديواره هاي سنگي قلعه موجودمي باشدودركناراين قلعه سنگي  آثارديگري دال بروجودقلعه اي ديگروجودداردكه مصالح بكاررفته درآن ازنوعخاك محلي است وكاملاازگل ساخته شده بود.كه اكنون به صورت يك تل باقي مانده است.باتوجه به موقعيت قلعه بالاي كوه واطراف آن برقلعه( چه كچ)درغرب روستا وهمچنين قلعه صارم بگ درشرق مهابادمعلوم است روزگاري كه مراغه پايتخت ايلخانيان مغول بوده ازنظرنظامي موردتوجه خاص حاكمان وقت بوده است.

مختصات سنگ ها وآب داخل غار:

جنس سنگهاآهكي دولوميتي وآهكي رسوبي مي باشد.

ادامه